Kayak Tatilinde Ne Giymeli?
Dağ havası değişkendir. Zirvede güneş parlasa bile rüzgarın şiddeti bir anda artar ve hava sıcaklığı eksi derecelere düşer. Kayak pistlerinde geçirilecek zamanın kalitesini, pistlerin durumu kadar üzerinizdeki kıyafetler belirler. Yanlış kıyafet seçimi, üşümeye veya aşırı terlemeye sebep olur. Islak bir vücut ise soğuğu çok daha hızlı hisseder. Konforlu bir spor günü, doğru malzeme ve doğru giyim stratejisiyle başlar.
Soğuk hava şartlarında vücut ısısını dengede tutmak bir mühendislik işidir. Tek bir kalın kazak giymek yerine, her biri ayrı göreve sahip ince katmanları üst üste giymek, ısı yalıtımını en üst seviyeye çıkarır. Profesyoneller bu sisteme "katmanlı giyim" adını verir. Bu sistem, terin vücuttan atılmasını, ısının içeride kalmasını ve rüzgarın engellenmesini hedefler.
Katmanlı Giyim Sistemi Nedir?
Vücut, efor sarf ederken ısınır ve terler. Dinlenme anında ise hızla soğur. Giyim stratejisi bu iki uç durum arasında denge kurmalıdır. Üç ana katman bulunur:
- Taban katman: Nemi vücuttan uzaklaştırır.
- Orta katman: Isıyı tutar.
- Dış katman: Rüzgar ve yağıştan korur.
Bu sistem sayesinde hava ısındığında bir katmanı çıkarabilir, soğuduğunda tekrar giyebilirsiniz. Esneklik, dağdaki konforun anahtarıdır.
İlk katman termal içlik seçimi
Cilde doğrudan temas eden bu parça, giyim sisteminin temelidir. Pamuklu ürünler kayak sporu için büyük bir hatadır. Pamuk, teri emer fakat kurumaz. Islak kalan kumaş, vücut ısısını hızla çalarak üşümenize neden olur.
Sentetik kumaşlar (polyester karışımları) veya merinos yünü, ilk katman için ideal seçeneklerdir. Merinos yünü, doğal yapısı sayesinde koku oluşumunu engeller ve ıslansa dahi ısı yalıtımı yapmaya devam eder. Sentetikler ise çok hızlı kuruma avantajına sahiptir. İçliğin vücuda tam oturması gerekir ancak kan dolaşımını engelleyecek kadar sıkı olmamalıdır. Üst ve alt içlik takımı, kayakçının ikinci derisi gibi hareket etmelidir.
Orta katman ısı yalıtımı ve polar
Orta katmanın tek bir görevi vardır: Vücut ısısını hapsetmek. Ara katmanda hava boşlukları yaratan kumaşlar tercih edilir. Polar (fleece) ceketler, hafifliği ve yüksek ısı tutma kapasitesiyle öne çıkar. Yün kazaklar veya hafif dolgulu yelekler de alternatifler arasındadır.
Hava çok soğuksa bu katman kalınlaştırılabilir. Ilıman havalarda daha ince bir polar yeterli gelir. Fermuarlı modeller, hava sirkülasyonunu kontrol etmenize yardımcı olur. Çok terlediğinizde fermuarı açarak vücut ısısını düşürebilirsiniz. Bu katman, nemin dış katmana iletilmesinde köprü vazifesi görür.
Dış katman mont ve pantolonun teknik yönleri
Dış katman, sizi doğa olaylarına karşı koruyan zırhınızdır. Kayak montu ve pantolonu seçerken estetikten ziyade teknik etiketlere bakmak gerekir.
Su geçirmezlik: Kumaşın ne kadar su basıncına dayandığını "mm" cinsinden değerler belirler. 5.000 mm hafif yağışlar için yeterliyken, yoğun kar yağışı ve uzun süreli temas için 10.000 mm ve üzeri değerler aranmalıdır. Palandöken veya Sarıkamış gibi sert iklimlerde 20.000 mm su sütunu değeri, kuru kalmayı garantiler.
Nefes alabilirlik: Montun suyu geçirmemesi yetmez; içerideki nemi dışarı atması gerekir. Aksi halde kendi terinizle ıslanırsınız. Gore-Tex gibi membran teknolojileri, su damlasının girmesine izin vermezken su buharının çıkışına onay verir. Koltuk altı havalandırma fermuarları, yoğun efor sırasında ekstra hava girişi imkanı tanır.
Kayak pantolonlarında paça kısımlarının "tozluk" adı verilen iç astara sahip olması şarttır. Bu parça, ayakkabının üzerine geçerek karın içeri girmesini engeller. Bel kısmının yüksek olması, düşme anında karın bel bölgesine temasını önler.
Baş, El ve Ayak Koruması
Vücut ısısının büyük bir kısmı baş ve boyun bölgesinden kaybedilir. Ekstremiteler (el ve ayaklar) ise kan dolaşımının en zor ulaştığı, dolayısıyla en çabuk üşüyen bölgelerdir.
Kayak çorabı
Günlük pamuklu çorapları bavuldan çıkarın. Özel olarak dokunan kayak çorapları, kaval kemiği ve topuk gibi baskı noktalarında ekstra yastıklama barındırır. Bu çoraplar ayağı sıkmaz, kan akışını rahat bırakır. Termal özellikleri yüksektir ve teri dışarı atar. Üst üste iki çorap giymek kan dolaşımını yavaşlatacağı için ayakların daha çok üşümesine sebep olur. Tek ama kaliteli bir kayak çorabı en doğru tercihtir.
Eldiven tercihi
Parmakların donması, kayak keyfini anında bitirir. Eldiven seçiminde iki ana model bulunur: Beş parmaklı eldivenler ve "lapa" (mitten) modeller. Lapa modellerde parmaklar bir arada durduğu için ısıyı daha iyi muhafaza eder. Beş parmaklı modeller ise baton tutarken ve fermuar açarken daha fazla hareket kabiliyeti verir. Su geçirmez dış yüzey ve sıcak tutan iç astar kombinasyonu elzemdir. Bilek kayışları, eldiveni çıkardığınızda telesiyejden düşmesini engeller.
Kask ve gözlük entegrasyonu
Pistlerde güvenlik denilince kask ilk sırada gelir. Kafa travmalarına karşı koruma sağlayan kasklar, aynı zamanda bereye göre daha iyi bir ısı yalıtımı yapar. Kaskın içine bere giymek yerine, kaskın kendi iç astarı veya çok ince bir balaklava (kar maskesi) tercih edilmelidir.
Kayak gözlüğü (goggle), kar körlüğüne ve rüzgarın gözleri yaşartmasına karşı tam koruma verir. Gözlük ile kask arasında boşluk kalmaması, alnın soğuktan korunması adına kritiktir. Çift camlı gözlükler buğulanmayı minimuma indirir. Güneşli havalar için koyu renkli veya aynalı camlar; sisli ve kapalı havalar için sarı veya turuncu camlar görüş netliğini artırır.
Çoruh Outdoor Turizm ile Profesyonel Hazırlık
Kış sporları sadece ekipmanla değil, doğru organizasyonla bütünleşir. 1999 yılından bu yana turizm sektöründe faaliyet gösteren Çoruh Outdoor Turizm, profesyonel kadrosu ve misafir memnuniyetini merkezine alan "seyahat yönetimi" anlayışıyla hareket eder.
Başta Erzurum Palandöken, Erzincan Ergan, Kars Sarıkamış ve Ordu Çambaşı olmak üzere yurt içi lokasyonların yanında; Kazakistan (Shymbulak), Gürcistan, Rusya (Sochi) ve Balkanlar gibi yurt dışı rotalarına kapsamlı kayak turları düzenliyoruz. Hilton ve Wyndham gibi seçkin otellerde konaklamalı paketler sunarak misafirlerin seyahatlerini en ince ayrıntısına kadar planlıyor, kayak merkezleriyle alakalı anlık gelişmeleri paylaşıyoruz. İstanbul Maltepe merkezli acentemiz, soğuk iklim rotalarındaki tecrübesiyle tatilinizi güvence altına alır.
Bavulda Bulunması Gerekenler Listesi
Kayak tatiline giderken unutulan küçük bir parça, dağda büyük sorunlara dönüşür. Eksiksiz bir bavul için kontrol listesi:
- Boyunluk (Buff): Boynu rüzgardan korur, gerektiğinde yüze çekilebilir.
- Güneş kremi: Kar, güneş ışınlarını yansıtır. Yüksek faktörlü krem sürmemek ciddi yanıklara yol açar.
- Dudak koruyucu: Soğuk ve rüzgar dudakları çatlatır.
- Sırt çantası: Küçük bir sırt çantası, yedek giysi ve su taşımak için faydalıdır.
- Apres-Ski botları: Kayak sonrası otelde veya dışarıda giymek için altı kaymayan, içi kürklü botlar konfor verir.
Çocuklar İçin Kayak Giyimi
Çocukların vücut ısı regülasyonu yetişkinlerden farklıdır. Daha hızlı üşürler ve oyun oynarken terlediklerini fark etmeyebilirler. Onlar için tulum (tek parça) kıyafetler daha avantajlıdır. Bel bölgesinden kar girme riski ortadan kalkar. Yedek eldiven ve çorap bulundurmak, ıslanma durumunda günü kurtarır. Kask kullanımı çocuklar için tartışmasız bir kuraldır.
Malzeme Teknolojilerini Tanıma
Etiketlerde görülen terimlerin anlamını bilmek, doğru ürüne yatırım yapmanızı kolaylaştırır.
- Gore-Tex / Event / DryVent: Bu ibareler, ürünün membran teknolojisine sahip olduğunu, su geçirmediğini ve nefes aldığını bildirir.
- Primaloft / Thinsulate: Sentetik dolgu malzemeleridir. Kaz tüyüne alternatif olarak geliştirilmiştir. Islandığında bile ısı yalıtımını sürdürür.
- Recco reflektörü: Bazı mont ve pantolonlarda bulunan bu pasif çip, çığ altında kalma durumunda arama kurtarma ekiplerinin sizi bulmasına yardım eder.
Doğru ekipman, soğukla mücadelenizde size güç verir. Pistin tadını çıkarmak, manzarayı izlemek ve spora odaklanmak ancak vücut kuru ve sıcakken mümkündür. Kıyafet seçimi, tatilin başarısını doğrudan etkiler. Dağa çıkmadan önce gardırobunuzu bu bilgiler ışığında gözden geçirmek, karlı zirvelerde konforlu anlar yaşamanıza vesile olacaktır.
Doğru Bedeni Seçme
Kayak kıyafetleri ne çok bol ne de çok dar olmalıdır. Dar kıyafetler, katmanlar arasındaki hava boşluğunu yok eder ve ısı yalıtımını düşürür. Ayrıca hareket kabiliyetini kısıtlayarak sakatlanma riskini artırır. Çok bol kıyafetler ise rüzgarın içeri girmesine zemin hazırlar. Mont denerken kollarınızı yukarı kaldırıp hareket ettirin; belinizin açılmaması gerekir. Pantolon denerken çömelme hareketi yaparak diz bölgesinin rahatlığını kontrol edin.
Bakım ve Temizlik
Teknik kıyafetlerin ömrünü uzatmak, doğru yıkama ile mümkündür. Yumuşatıcılar, teknik kumaşların gözeneklerini tıkar ve nefes alma özelliğini bozar. Toz deterjan yerine sıvı deterjan tercih edilmelidir. Su geçirmezlik özelliği zamanla azalan kıyafetler için "DWR" (Durable Water Repellent) spreyleri uygulanarak su iticilik özelliği yenilenebilir. Kurutma makinesi, yüksek ısı nedeniyle membranlara zarar verir; bu sebeple oda sıcaklığında kurutma en sağlıklı yöntemdir.
Kış tatili hazırlığı, detaylı bir planlama ister. Her bir parçanın bir işlevi vardır ve bu parçalar bir araya geldiğinde sizi en zorlu hava koşullarına karşı korur. Dağların sunduğu özgürlüğü hissetmek için donanımlı olmak gerekir. Soğuk hava yoktur, yetersiz kıyafet vardır sözü, kayak dünyasında her zaman geçerliliğini korur.
